Z cyklu: Obserwatorium nordyckie Nordyckość od swoich początków nie stanowiła jednolitej tożsamości ani stałego projektu politycznego. Jej rozwój przebiegał falowo, na styku koncepcji ideowych i praktycznych potrzeb, kształtowanych przez zmienną geopolitykę Europy Północnej i obszaru Morza Bałtyckiego. Historia regionu to nie linearny proces integracji, lecz sekwencja zbliżeń, przerw i redefinicji, w których jedynym względnie trwałym […]
Kategoria: Historia najnowsza
Grenlandia między współczuciem a Realpolitik. Björk, Dania i kruszejący porządek świata
Opublikowany niedawno post Björk, zilustrowany mapą Grenlandii nałożoną na czerwono-białą flagę, jest jednym z najmocniejszych głosów artystycznych w nordyckiej sferze publicznej ostatnich miesięcy. Islandzka artystka nie poprzestaje na symbolicznym geście poparcia dla idei niepodległości, ale bardzo precyzyjnie wpisuje swój apel w historię kolonialnej przemocy: od utraty języka i kulturowej autonomii po dramatyczne przykłady biopolitycznej kontroli, […]
Bezreligijna liturgia chodzenia Bonhoeffera i Różewicza w mojej nowej publikacji
Esej interpretuje motyw „odejścia” w wierszu Tadeusza Różewicza „Nauka chodzenia” w kontekście myśli Dietricha Bonhoeffera i Hannah Arendt. Autor analizuje znaczenie słowa „odszedł” w postnietzscheańskim świecie, poruszając tematy odpowiedzialności, samotności i dorosłości w obliczu „śmierci Boga”, twierdząc, że nauka chodzenia to bezreligijna liturgia.
Obserwatorium Nordyckie w Łodzi: Ragnarok Teatru Chorea
🌀 Obserwatorium Nordyckie w Łodzi – tym razem dałem się zwieść tytułowi Ragnarok. Spodziewałem się nordyckiej mitologii, a dostałem… patchworkową opowieść o współczesności, domu, ogniu i nowym początku po katastrofie.
Była muzyka, która wbijała w fotel (Stabat Mater!), były wspólnotowe gesty – nawet kanapki rozdane widzom, z których jedna uratowała mojego wiecznie głodnego nastolatka 😉 – i były wizje świata, w którym rytuały ustępują miejsca algorytmom i sztucznej inteligencji.
Czy to nowy Ragnarok – tym razem maszyn i ludzi?
Przeczytaj moją relację z Ragnaroku Teatru Chorea 👉
Finlandia 1944 – Ukraina 2025?
Z cyklu: Obserwatorium nordyckie W Dagens Nyheter Anna-Lena Laurén przypomina dzisiaj dramatyczne okoliczności zawarcia przez Finlandię rozejmu z ZSRR w 1944 roku i zestawia je z obecną sytuacją Ukrainy. Po „wojnie kontynuacyjnej” Finlandia znalazła się w sytuacji bez wyjścia: musiała zerwać sojusz z Niemcami, oddać 12% swojego terytorium (w tym Karelię i Wyborg), zapłacić gigantyczne […]
Stubb i Nawrocki: Szept na greenie, krzyk na siłowni
Zełenski w czerni, Stubb na greenie, list żony do Melanii – polityka dziś to teatr imponderabiliów. A Nawrocki? Zamiast być „szeptuchą Trumpa”, zostałby co najwyżej „sapaczem” na siłowni. Polityka międzynarodowa coraz częściej rozgrywa się w świecie imponderabiliów – rzeczy pozornie lekkich, nieważkich, a jednak decydujących o obrazie i sile przywództwa. Wystarczy spojrzeć na ostatnie dni: […]
Niepokój o duch Helsinek
Helsiński duch na zakręcie – mój osobisty niepokój W sierpniu 1975 roku, w Helsinkach, przy jednym stole usiedli przywódcy 35 państw Europy, a także USA i Kanady. Podpisali wtedy Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – dokument, który miał utrwalić powojenny porządek, zmniejszyć ryzyko konfliktów i wzmocnić zaufanie między blokami Wschodu i Zachodu. […]
Czułość i łagodność: nowa perspektywa na sztuczną inteligencję?
Z cyklu Obserwatorium retoryki i komunikacji 10 czerwca 2025 roku Sam Altman, prezes OpenAI, opublikował na swoim blogu manifest zatytułowany „The Gentle Singularity”, dostępny także jako wystąpienie wideo na YouTube i tekst na stronie firmy. Krótki ten esej ma ambicję nie tylko objaśniać kierunki rozwoju sztucznej inteligencji, lecz także nadać im ramę ideową. Altman mówi językiem […]
Papież Franciszek nie żyje. Literatura jako forma empatii
zdjęcie historyczna Franciszka w Armenii z 2016 (lic. Depositphotos) Podcast na YouTube Podcast w Spotify tutaj21 kwietnia 2025 roku, o godzinie 7:35, zmarł papież Franciszek. Jego pontyfikat, rozpoczęty w 2013 roku, był czasem głębokich refleksji nad rolą Kościoła w świecie współczesnym. Dla mnie, jako osoby związanej z kulturoznawstwem i literaturoznawstwem, szczególnie poruszające były jego przemyślenia […]
85-lecie końca fińskiej „zimowej wojny”: Muminki w kontekście historycznym
Zimowa wojna zakończyła się 13 marca 1940 roku, a Finlandia, mimo utraty części terytorium, zachowała niepodległość. Tove Jansson, autorka Muminków, inspirowała się doświadczeniami wojennymi, które wpłynęły na jej twórczość. Muminek, z medalem symbolizującym ducha walki, stał się alegorią fińskiego oporu.
Prof. Jarosław Płuciennik 