Tia Forsstrom w 2011 r. (Źródło Wikipedia commons)
Tua Forsström (ur. w 1947 w Porvoo) fińska poetka i pisarka tworząca w języku szwedzkim, ogłosiła swoje odejście z Akademii Szwedzkiej po pięciu latach pełnienia funkcji członkini na miejscu nr 18. Decyzję tę motywuje zmęczeniem i spadkiem energii, podkreślając, że nie stoi za nią żadna dramatyczna przyczyna. Forsström została wybrana do Akademii w lutym 2019 roku jako następczyni Katariny Frostenson. Jej ostatnim oficjalnym wystąpieniem była doroczna uroczysta sesja Akademii w Sali Giełdy w Sztokholmie.
Tua Forsström urodziła się w 1947 roku w Porvoo w Finlandii. Studiowała teorię literatury, filozofię i psychologię społeczną na Uniwersytecie Helsińskim, uzyskując tytuł licencjata nauk humanistycznych w 1972 roku. Pracowała jako redaktorka w wydawnictwie Söderström & Co w latach 1972–1992, a następnie poświęciła się pisarstwu. W latach 1999–2004 pełniła funkcję profesora sztuki przyznaną przez Fińską Radę Sztuki. Jest uznawana za jedną z czołowych poetek nordyckich, a jej twórczość była wielokrotnie nagradzana, m.in. Nagrodą Literacką Rady Nordyckiej w 1998 roku za tomik “Efter att ha tillbringat en natt bland hästar”.
Podczas swojej kadencji w Akademii Szwedzkiej Forsström szczególnie ceniła przyznanie Literackiej Nagrody Nobla Jonowi Fosse w 2023 roku, którego twórczość śledziła przez całe dorosłe życie. Mats Malm, stały sekretarz Akademii, podkreślił, że jej perspektywa i doświadczenia, zwłaszcza w kontekście literatury szwedzkojęzycznej w Finlandii, były niezwykle cenne dla instytucji.
Sven Hillert 21.09.2018 r. niedaleko Gävle (fot. Jarosław Płuciennik
Mam nadzieję i pragnienie i marzenie i wolę że trendy w dziejach ludzkości można odwrócić, że wzorce działań można poprawić a tok myślenia musi zostać zmieniony. Żyję nadzieją, żyję wiarą że coś powinno dać nam perspektywę, która powstrzyma naszą ciągłą ekspansję i sprawi, że wybierzemy życie. (od: Jeśli coś istnieje. proprius.se) (nie krępuj się udostępniać) (tłum. Jarosław Płuciennik
Jag hoppas och önskar och drömmer och vill att mänskliga trender kan vändas, att handlingsmönster kan rättas till och tankebanor ska ändras. Jag lever på hoppet, jag lever i tron att något ska ge perspektivet, som hejdar vår ständiga expansion och får oss att välja livet. (ur: Om något finns. proprius.se) (dela gärna
Autor tłumaczenia Jarosław Płuciennik, wrzesień 2018, niedaleko Gävle
Panorama Starego Miasta w Sztokholmie, Szwecja. Akwarela (fot. Depositphotos)
Mój przyjaciel ze Szwecji, filozof, teolog luterański i ksiądz Kościoła Szwedzkiego napisał ostatnio w tygodniu Pride krótki wiersz, który przetłumaczyłem na polski, nie było to łatwe, zwłaszcza w kodzie tego wiersza.
Sven Hillert, autor wiersza nad morzem, 21 września 2018Autor wiersza ksiądz Sven Hillert razem z prof. Jarosławem Płuciennikiem i Radą Parafialną Kościoła Marii w Gävle, 23 września 2018 r.
Bądź dumny, przyjacielu, bądź dumny ponad wszystko, czym jesteś, co robisz i dajesz. Bądź dumny, przyjacielu, bądź dumny, nigdy nie pozwól na poniżanie. Bądź szczęśliwy, przyjacielu, niech Cię raduje ten, który niesie, słyszy i widzi. Zobacz, że coś wypełnia to, co nigdy nie daje się poniżyć.
(Dla Gävle Pride 2020. I na przyszłość)
Oryginał tutaj:
Var stolt, min vän, var stoltöver allt du är och gör och ger.
Var stolt, min vän, var stolt, låt dig aldrig tryckas ner.
Var glad, min vän, var glad över den som bär och hör och ser.
Do wszystkich, którzy mówią o nabożeństwie i tych z nas, którzy nie mogą przyjść na nie przypomnienie:
Bóg znajduje się na wysokości i jednako w głębokości. Życie jest w duszy i nie tylko w ciele. Wiara znajduje się w Kościele i reszcie świata. Nadzieja jest sprawiedliwa, a jeszcze bardziej słowna. Odwaga znajduje się na spotkaniach i wokół domów. Siła jest przy władzy, a przede wszystkim u dzieci. Łaska jest w niebie i wszędzie na ziemi. Posłuchaj piosenki i żyj tam, gdzie jesteś.
Oryginalny tekst:
Till alla oss som pratar om gudstjänst och dem av oss som inte kan komma… en påminnelse:
Gud finns i höjden och likafullt i djupet. Liv finns i själen och inte minst i kroppen. Tro finns i kyrkan och resten utav världen. Hopp finns i mässan och ännu mer i orden. Mod finns i möten och runt omkring i hemmen. Kraft finns i makten och allra mest i barnen. Nåd finns i himlen och överallt på jorden. Lyssna till sången och lev där du är.
Mój szwedzki przyjaciel ks. Sven Hillert napisał i opublikował wiersz, który postanowiłem przetłumaczyć na polski:
Gdy wirus uderza niesprawiedliwie jak to zwykło robić cierpienie. Kiedy choroba wywołuje kryzys społeczny niektórzy czują się gorzej, a inni umierają.
Kiedy ktoś boi się choroby, inny — samotności. Jeden traci przyszłość drugi swoją płynność.
Dlatego chciałbym przekazać ci słowa-znaki sukcesu o sile dla umysłu i ciała, o polach anielskich na niebiańskiej ziemi i pomocy, by przedłużyć Twoją nadzieję.
Sven Hillert, 24.03.20 Gävle
Oryginał po szwedzku:
När viruset drabbar orättvist som lidande ofta gör. När sjukdomen skapar samhällskris och några blir sämre och dör.
När någon är rädd för sjukdomen, en annan för ensamhet. Den ene förlorar framtiden den andre sin likviditet.
Då ville jag ge dig välgångsord om styrka till själ och kropp, om änglamarker på himlajord och hjälp att bevara ditt hopp.
Sporo się pisze ostatnio o nienawiści. Ja przekornie chciałbym
dzisiaj o miłości.
Chciałbym podzielić się fragmentem poezji mojego znajomego,
teologa, filozofa i poety szwedzkiego Svena Hillerta.
W wolnym tłumaczeniu na polski
Chcę wierzyć, że miłość istnieje
bez namysłu i kalkulacji,
bez korzyści i zysków,
bez spadochronu i ubezpieczenia.
Chcę wierzyć, że coś istnieje
w każdym, kto odważy się upaść,
w każdej zmrożonej duszyczce
we wszystkim i we wszystkich.
(S. Hillert, Uwierz w coś, proprius.se)
Na tle tego pesymizmu naszego powszechnego, na tle tej
nienawiści dookolnej i tego zabagnionego świata, ten wiersz pozwala mi się uśmiechnąć.
Sven jest teologiem zrównoważonego rozwoju, sporo pisze o
ekologii, uwielbia naturę, biega amatorsko. Kiedyś przebiegłem z nim prawie 10
km nad Bałtykiem. Bardzo optymistycznie brzmi jego przesłanie. Chcę wierzyć, że
miłość istnieje.
Zanim zapoznam się z całym tomikiem, który ma mi Sven wysłać,
chciałem sięgnąć właśnie do tej poezji zrównoważonego rozwoju z jego książki
teologicznej, której tytuł też jest poetycki, to znaczy niejednoznaczny, może
bowiem odsyłać do wielu niuansów: to może być wiara w zrównoważony rozwój, wiara
zrównoważonego rozwoju, wiara w zrównoważonym rozwoju…
Piękny wiersz, w którym czytelnik znajdzie pełną optymizmu
teologię zrównoważonego rozwoju, czegoś, co można także zobaczyć w słynnym
szwedzkim pojęciu „lagom”, choć to jest bardziej skomplikowane i dużo
trzeba byłoby pisać, aby wyjaśnić wszystkie podobieństwa i różnice.
Myślę, że zarówno ten nowy wiersz, jak i ten, który odnalazłem
w teologicznym eseju Svena mają w sobie niesłychany optymizm i napawają nadzieją,
jakże potrzebną w naszych czasach.
Na samym końcu
są tacy, którzy nigdy nie umierają,
wyszeptując z wieczności
tęsknotę do życia.
Wszystko, co istniało
i jest i będzie istnieć,
jest odpowiedzią na słowo.
Wszystko ma związek
ze wszystkim, co powstało,
życiem
w niebie i na ziemi.
W samej głębi
życie jest udzielane nam jako pożyczka.
Oddycham teraz i tutaj
we wszystkim, co jest.
Wszystko, co może karmić,
ogrzać i unieść,
istnieje
jako odpowiedź na słowo.
W końcu wszystko ma swoje znaczenie,
Kiedy wszystko się przybliża
Do życia
I w niebie i na ziemi.
W głębi wnętrza
nie ma żadnego oni i my,
Znajdzie się tam to nigdy nie widziane,
wszystko staje się jednym.
Wszystko, co chcesz kochać,
pielęgnować i chronić,
istnieje
w odpowiedzi na słowo.
Uwierz w swoją miłość
i żyj w swojej tęsknocie
za życiem
w niebie i na ziemi.
Tłumaczę swobodnie, nie wszystko pewnie jest możliwe do oddania,
ale zapragnąłem podzielić się pragnieniem… miłości. Czego i Wam życzę.
Dla porządku podaję poniżej oryginał.
Längst
innerst innanför
finns det
som aldrig dör,
viskar från
evig tid
längtan
till liv.
Allt som
har varit
och är och
ska komma
finns till
som ett
svar på ett ord.
Allt är
besläktat
med allt i
sitt ursprung,
ett liv
i himmel
och på jord.
Längst
innerst inifrån
ges livet
som ett lån.
Jag andas
nu och här
i allt som
är.
Allt som
kan föda
och värma och bära
finns till
som ett
svar på ett ord.
Allt får
sin mening
när allt
kommer nära,
ett liv
i himmel
och på jord.
Längst
innerst inuti
finns inga
de och vi,
finns det
som ingen sett,
allt blir
till ett.
Allt du
vill älska
och värna
och vårda
finns till
som ett
svar på ett ord.
Tro på din
kärlek
och lev i
din längtan
ett liv
i himmel
och på jord.
(S.
Hillert, Tro i hållbar utveckling. Med Gud bortom dualismen, Argument, Varberg
2017, 7)
Prof. Jarosław Płuciennik 