Z cyklu: Obserwatorium Nordyckie W felietonie opublikowanym 12 marca 2026 r. w szwedzkim dzienniku „Svenska Dagbladet” rosyjska dziennikarka Liza Alexandrowa-Zorina opisuje, w jaki sposób rosyjska propaganda historyczna stopniowo przygotowuje społeczeństwo na możliwość konfliktu z krajami Europy Północnej, w tym ze Szwecją. Według autorki podobny mechanizm zastosowano wcześniej wobec Ukrainy.Kluczową rolę w rosyjskim dyskursie odgrywa pamięć […]
Kategoria: Szwecja
Nordyckość między wizją a koniecznością. Od Kalmaru do szerokiej Północy
Z cyklu: Obserwatorium nordyckie Nordyckość od swoich początków nie stanowiła jednolitej tożsamości ani stałego projektu politycznego. Jej rozwój przebiegał falowo, na styku koncepcji ideowych i praktycznych potrzeb, kształtowanych przez zmienną geopolitykę Europy Północnej i obszaru Morza Bałtyckiego. Historia regionu to nie linearny proces integracji, lecz sekwencja zbliżeń, przerw i redefinicji, w których jedynym względnie trwałym […]
Moja nowa muminkowa publikacja
Kolejna publikacja o Muminkach w: 2025j: J. Płuciennik, Krytyczne wędrówki z Tove Jansson wgłąb i wzwyż, „Dzieciństwo. Literatura i kultura” 7(2) 2025, 269-277. Artykuł tutaj
Szwedzkie dziedzictwo w półcieniu. O zapomnianej wspólnocie kulturowej Szwecji i Finlandii
W noworocznym wydaniu Svenska Dagbladet (1 stycznia 2026) ukazał się tekst Stiga Strömholma, który — choć napisany spokojnym, niemal dyskretnym tonem — dotyka kwestii fundamentalnej: zaniku świadomości wspólnego dziedzictwa kulturowego Szwecji i Finlandii. Tekst zatytułowany Ett svenskt kulturarv litegrann i skymundan („Szwedzkie dziedzictwo kulturowe nieco w cieniu”) jest zarazem esejem historycznym, jak i subtelną diagnozą […]
Duża zmiana w Szwedzkiej Akademii
Z cyklu: Obserwatorium Nordyckie Nowa era w Szwedzkiej Akademii: Ingrid Carlberg jako nowa stała sekretarzyni W grudniu 2025 r. Szwedzka Akademia stanęła u progu nowego rozdziału w swojej historii — po siedmiu latach na stanowisku przewodniczącego — formalnie „ständiga sekreterare (stałego sekretarza) z funkcją pożegnał się Mats Malm, a jego następczynią została Ingrid Carlberg — […]
Dlaczego humanistyka potrzebuje Nagrody Nobla?
Dzień Nobla skłania do refleksji nad brakiem Nagrody w humanistyce, która uczy empatii i zrozumienia. Wykład Noblisty Laszlo Krasznahorkaiego pokazuje, że literatura przekracza konwencjonalne ramy wiedzy. Uniwersytet Łódzki od lat nagradza humanistyczne osiągnięcia, uznając, że humanistyka zmienia społeczeństwo i powinna być doceniana jak inne dziedziny.
Muminki. Drzwi są zawsze otwarte. Z polskiej perspektywy
Moja kolejna nowa publikacja w albumie pełnym danych i wspaniałych i unikalnych ilustracji Niewidzialne dziecko i wyzwolenie, w: Muminki. Drzwi są zawsze otwarte. Z polskiej perspektywy, pod red. Marzeny Bomanowskiej, Muzeum Kinematografii w Łodzi, Łódź 2025, 227-233. The Invisible Child and Liberation, przeł. James West, in: The Moomins. The Door is Always Open. A Polish […]
Pierwsza opera w języku saamskim w Sztokholmie. „Jordens hjärta” i mit żyjącej ziemi
Na scenie Królewskiej Opery w Sztokholmie debiutuje pierwsza w historii opera w języku saamskim. „Jordens hjärta / Eatneme váibmu” to nie tylko wydarzenie artystyczne, lecz także symboliczny zwrot w relacjach Szwecji z rdzenną kulturą Sápmi. Spektakl wprowadza publiczność w świat mitu „serca ziemi” – opowieści o żywej, czującej naturze i zagubionym rytmie współczesnego człowieka.
Knäckebröd i kulturowy kanon. O rozszerzaniu pola szwedzkości
Felieton Christiana Dauna porusza pominięcie knäckebröd w szwedzkim kanonie, podkreślając, że symbolizuje on szwedzką historię i wartości, które łączą społeczność. Ujawnia to napięcia w procesie kanonizacji, gdzie skala reprezentacyjności zagraża autentyczności. Kanon powinien być żywą przestrzenią wspólnoty, a nie tylko estetyczną fasadą.
Kanonizacja kultury w Szwecji? Pippi jednak rządzi — choć w dziwnym czasami kontekście „latającego Jakuba”
Pippi jest, ale nie ma Abby. Jest „latający Jakub”, (zob. przepis na końcu tego tekstu) ale nie ma słynnego kwaszonego śledzia czy słynnych szwedzkich klopsików mięsnych, albo last but not least — fiki jako instytucji społecznej związanej z jedzeniem i piciem. Szwedzki kanon kultury — most czy mur?Jest! Po dwóch latach intensywnych prac specjalny komitet […]
Prof. Jarosław Płuciennik 