Na scenie Królewskiej Opery w Sztokholmie debiutuje pierwsza w historii opera w języku saamskim. „Jordens hjärta / Eatneme váibmu” to nie tylko wydarzenie artystyczne, lecz także symboliczny zwrot w relacjach Szwecji z rdzenną kulturą Sápmi. Spektakl wprowadza publiczność w świat mitu „serca ziemi” – opowieści o żywej, czującej naturze i zagubionym rytmie współczesnego człowieka.
Kategoria: Kultura
Knäckebröd i kulturowy kanon. O rozszerzaniu pola szwedzkości
Felieton Christiana Dauna porusza pominięcie knäckebröd w szwedzkim kanonie, podkreślając, że symbolizuje on szwedzką historię i wartości, które łączą społeczność. Ujawnia to napięcia w procesie kanonizacji, gdzie skala reprezentacyjności zagraża autentyczności. Kanon powinien być żywą przestrzenią wspólnoty, a nie tylko estetyczną fasadą.
Obserwatorium Nordyckie w Łodzi: Ragnarok Teatru Chorea
🌀 Obserwatorium Nordyckie w Łodzi – tym razem dałem się zwieść tytułowi Ragnarok. Spodziewałem się nordyckiej mitologii, a dostałem… patchworkową opowieść o współczesności, domu, ogniu i nowym początku po katastrofie.
Była muzyka, która wbijała w fotel (Stabat Mater!), były wspólnotowe gesty – nawet kanapki rozdane widzom, z których jedna uratowała mojego wiecznie głodnego nastolatka 😉 – i były wizje świata, w którym rytuały ustępują miejsca algorytmom i sztucznej inteligencji.
Czy to nowy Ragnarok – tym razem maszyn i ludzi?
Przeczytaj moją relację z Ragnaroku Teatru Chorea 👉
Pink Floyd Wish You Were Here – pięćdziesiąt lat później
Album „Wish You Were Here” zespołu Pink Floyd, wydany pięćdziesiąt lat temu, stanowi hołd dla Syda Barretta i eksploruje temat nieobecności oraz tęsknoty. Mimo zmian w sposobie słuchania muzyki, pozostaje symbolem epoki, w której albumy koncepcyjne opowiadały spójne historie i łączyły głębię z emocjonalnością.
Alumni – tajna broń uniwersytetu?
W refleksjach nad ideą uniwersytetu zwykle skupiamy się na jego wewnętrznych funkcjach: dydaktyce, badaniach, produkcji i obiegu wiedzy. Rzadziej natomiast dostrzegamy, że o sile uczelni decydują także aktorzy stojący nieco z boku – absolwenci. To oni tworzą unikatowe sieci społeczne, które w niektórych systemach akademickich urastają do rangi strategicznej „tajnej broni”. Na łamach Svenska Dagbladet […]
Finlandia 1944 – Ukraina 2025?
Z cyklu: Obserwatorium nordyckie W Dagens Nyheter Anna-Lena Laurén przypomina dzisiaj dramatyczne okoliczności zawarcia przez Finlandię rozejmu z ZSRR w 1944 roku i zestawia je z obecną sytuacją Ukrainy. Po „wojnie kontynuacyjnej” Finlandia znalazła się w sytuacji bez wyjścia: musiała zerwać sojusz z Niemcami, oddać 12% swojego terytorium (w tym Karelię i Wyborg), zapłacić gigantyczne […]
Kanonizacja kultury w Szwecji? Pippi jednak rządzi — choć w dziwnym czasami kontekście „latającego Jakuba”
Pippi jest, ale nie ma Abby. Jest „latający Jakub”, (zob. przepis na końcu tego tekstu) ale nie ma słynnego kwaszonego śledzia czy słynnych szwedzkich klopsików mięsnych, albo last but not least — fiki jako instytucji społecznej związanej z jedzeniem i piciem. Szwedzki kanon kultury — most czy mur?Jest! Po dwóch latach intensywnych prac specjalny komitet […]
Cenzura czy wrażliwość? Adam Szetela o kryzysie wolności literackiej
Książka Adama Szeteli z 2025 roku That Book Is Dangerous! analizuje zjawisko autocenzury w świecie wydawniczym pod wpływem presji społecznych, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Autor dowodzi, że dobrze intencjonowane działania na rzecz różnorodności prowadzą do ideologicznej kontroli i w efekcie do homogenizacji literatury. Porównania pokazują jednak, że dynamika cenzury różni się w zależności od regionu — od nacisków liberalnych po konserwatywne.
Kiruna – miasto, które przenosi swoją duszę dla biznesu
W Kirunie w Szwecji przeniesiono 113-letni kościół, co stało się ważnym symbolem kulturowym oraz testem inżynieryjnym. Uroczystość, w której uczestniczył król, podkreśliła związek między religią a tożsamością lokalną. Przeniesienie było konieczne z powodu działalności kopalni, łącząc historię, społeczność i pragmatyzm ekonomiczny.
Prof. Jarosław Płuciennik 