Książka Adama Szeteli z 2025 roku That Book Is Dangerous! analizuje zjawisko autocenzury w świecie wydawniczym pod wpływem presji społecznych, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Autor dowodzi, że dobrze intencjonowane działania na rzecz różnorodności prowadzą do ideologicznej kontroli i w efekcie do homogenizacji literatury. Porównania pokazują jednak, że dynamika cenzury różni się w zależności od regionu — od nacisków liberalnych po konserwatywne.
Kiruna – miasto, które przenosi swoją duszę dla biznesu
W Kirunie w Szwecji przeniesiono 113-letni kościół, co stało się ważnym symbolem kulturowym oraz testem inżynieryjnym. Uroczystość, w której uczestniczył król, podkreśliła związek między religią a tożsamością lokalną. Przeniesienie było konieczne z powodu działalności kopalni, łącząc historię, społeczność i pragmatyzm ekonomiczny.
Demokracja i autonomia uniwersytetów w obliczu testów na obywatelstwo (przypadek testów w Szwecji i Polsce)
W Szwecji trwa spór dotyczący testu na obywatelstwo, który budzi kontrowersje w akademickich kręgach. Krytycy argumentują, że może on służyć do selekcji, a nie integracji. Dyskusja wskazuje na fundamentalne pytania o tożsamość obywatela oraz granice współczesnej demokracji, widoczne także w innych krajach.
Stubb i Nawrocki: Szept na greenie, krzyk na siłowni
Zełenski w czerni, Stubb na greenie, list żony do Melanii – polityka dziś to teatr imponderabiliów. A Nawrocki? Zamiast być „szeptuchą Trumpa”, zostałby co najwyżej „sapaczem” na siłowni. Polityka międzynarodowa coraz częściej rozgrywa się w świecie imponderabiliów – rzeczy pozornie lekkich, nieważkich, a jednak decydujących o obrazie i sile przywództwa. Wystarczy spojrzeć na ostatnie dni: […]
Niepokój o duch Helsinek
Helsiński duch na zakręcie – mój osobisty niepokój W sierpniu 1975 roku, w Helsinkach, przy jednym stole usiedli przywódcy 35 państw Europy, a także USA i Kanady. Podpisali wtedy Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – dokument, który miał utrwalić powojenny porządek, zmniejszyć ryzyko konfliktów i wzmocnić zaufanie między blokami Wschodu i Zachodu. […]
Czy Muminki są zbyt kontrowersyjne? Bobek usunięty z wystawy Tove Jansson w Nowym Jorku
Wydawałoby się, że Tove Jansson, autorka Muminków, jest dziś postacią nie do ruszenia przez poprawność polityczną. Jej twórczość przez dekady uchodziła za bezpieczną przystań: pełną empatii, ironii, głębi egzystencjalnej i otwartości na różnorodność. A jednak latem 2025 roku w samym sercu Nowego Jorku wybuchła kontrowersja, która pokazuje, jak kruche potrafią być dziś granice kulturowej interpretacji. […]
Jak zwykłość staje się nadzwyczajnością
Marie Howe, laureatka Nagrody Pulitzera, w swojej poezji posługuje się konkretnymi obrazami, unikając metafor, co pozwala wyrażać emocje poprzez codzienne sytuacje. Jej prace, które wymagają uwagi i otwartości, uczą milczenia i obecności, ukazując, jak zwykłość może stać się nadzwyczajna.
Uniwersytet a głos różnorodności
Felieton Moa Lindqvist w „Svenska Dagbladet” omawia proces uniformizacji głosu szwedzkich uniwersytetów, które przejęły biurokratyczny język, ograniczając pluralizm i swobodną debatę. Autorka wskazuje na skutki reform edukacyjnych w Szwecji i Polsce, podkreślając, że różnorodność głosów jest kluczowa dla innowacji i krytycznego myślenia w akademickim świecie.
Gothic Influences in Tove Jansson and Walt Disney’s Early Works
Artykuł bada wczesne wpływy Tove Jansson i Walta Disneya, koncentrując się na gotyckich oraz surrealistycznych elementach ich twórczości. Obaj twórcy, choć znani z dzieł dla dzieci, wprowadzają mroczne tematy, które przekształcają ich prace w złożone, wielowymiarowe dzieła w kulturze popularnej.
Czułość i łagodność: nowa perspektywa na sztuczną inteligencję?
Z cyklu Obserwatorium retoryki i komunikacji 10 czerwca 2025 roku Sam Altman, prezes OpenAI, opublikował na swoim blogu manifest zatytułowany „The Gentle Singularity”, dostępny także jako wystąpienie wideo na YouTube i tekst na stronie firmy. Krótki ten esej ma ambicję nie tylko objaśniać kierunki rozwoju sztucznej inteligencji, lecz także nadać im ramę ideową. Altman mówi językiem […]
Prof. Jarosław Płuciennik 